مرغ از دسته ماکیان و از جمله مهره داران خون گرم میباشد که سیر تکاملی آباد و اجداد آن ها از خزندگان نشات میگیرد. این پرندگان همه چیز خوارند، از دانه گرفته تا حشرات را مصرف میکنند و در برخی موارد نادر مار و موش و مارمولک نیز میخورند. تاریخچه اهلی کردن مرغ به ۱۰ هزار سال پیش برمیگردد. اولین کشوری که مرغ را اهلی کرده ویتنام میباشد.تخم مرغ شدیدا قوی بوده و حاوی پروتئین ها و آمینو اسیدهای لازم برای بدن انسان میباشد و جهت عضله سازی نیز بسیار مفید است. جالب است بدانید که مرغ ها بدون خروس ( مرغ تخمی ) نیز میتوانند تخم بگذارند ولی تخم حاصله بدون نطفه خواهد بود، یعنی تخم امکان تبدیل شدن به جوجه را نخواهد داشت. پوشش خارجی بدن مرغ عمدتا از پر بوده و پرها از پروتئینی به نام کراتین ساخته شده اند که حفظ گرمای بدن مرغ کمک میکند و تقریبا ۶ درصد وزن بدن مرغ تشکیل میدهند. پوست مرغ از لایه ای نازک و بدون غدد تشکیل شده، یعنی فاقد غدد عرق و چربی میباشد. البته در ناحیه ی دم مقداری غدد چربی وجود دارد. مرغ نژادهای مختلفی دارد نژادهای مرغ را میتوان به طور کلی به سه دسته اصلی تقسیم کرد: نژاد های تخم گذار، نژادهای گوشتی، نژادهای زینتی و دو منظوره.
نژاد تخم گذار به طور خاص برای تولید تخم مرغ پرورش یافته اند. این مرغ ها جثه ی کوچک تری دارند و در تولید تخم مرغ بسیار کارآمد هستند.
نژادهای گوشتی برای تولید گوشت پرورش داده میشوند و معمولا دارای رشد سریع و جثه بزرگ تری هستند. این نژادها کم تر تخم میگذارند و بیشتر برای تولید گوشت پرورش می یابند.
مرغ های زینتی و دو منظوره ترکیبی از ویژگی های نژادهای گوشتی و تخم گذار را دارند و میتوانند هم برای تولید تخم مرغ و هم برای تولید گوشت استفاده شوند. علاوه بر این برخی نژادهای زینتی به دلیل ظاهر جذاب و زیبا پرورش داده میشوند.
مرغ های ماده برای تخم گذاری نیاز به نر ندارند. زمانی که پرنده ماده به بلوغ میرسد، میتواند تخم گذاری انجام دهد و فرقی نمیکند که با یک نر جفتگیری انجام دهد یا نه ، به همین دلیل است که مرغداری هایی که پرورش ماده ها را به صورت دسته جمعی در سوله ها انجام میدهند، تخم نطفه دار تولید نمیکنند و تخم های خریداری شده از فروشگاه بدون نطفه هستند. یک واقعیت جالبی که باید بدانید این است که برخی گونه های پرنده ماده حتی چند هفته بعد از جفتگیری هم قادر تولید تخم نطفه دار هستند چون اسپرم های جنس نر تا چند روز در داخل رحم ماده زنده میمانند.

تشکیل تخم با زرده شروع میشود که این ماده در مرحله اول سلول oocyte نامیده میشود و این سلول در طی تخم گذاری در تخمدان ماده تشکیل میشود. بعد از آن oocyte در داخل لوله رحمی که بخشی از سیستم تولیدمثل است، آزاد میشود و در صورت جفتگیری با جنس نر ، برخورد اسپرم با زرده باعث بارور شدن آن میشود. سپس، زرده در لوله رحم پایین میرود و در این مرحله، زرده تخم توسط غشایی نازک و کشسان به نام غشای ویتلین پوشانده میشود. نام علمی این غشا، سفیده تخم و الیاف میباشد. هر چقدر که زرده در داخل لوله رحم پایین تر میرود، الیاف بیشتری اطراف آن را میپوشاند که در نهایت زرده در داخل سفیده تخم قرار میگیرد. سرانجام، تخم شکل گرفته توسط پوسته ای از جنس کلسیت( نوعی کربنات کلسیم ) پوشانده میشود. کل این مراحل بیشتر از ۲۴ تا ۲۶ ساعت طول نمیکشد و تخم نطفه دار تشکیل شده و قابلیت جوجه کشی دارد
زرده تخم نطفه دار دارای یک نقطه سفید کوچک میباشد که در اطراف آن نقطه، یک حلقه کم رنگ قرار دارد، به این نقطه سفید، بلاستودرم گفته میشود اگر تخم بارور حاوی بلاستودرم در دما و رطوبت مناسب قرار بگیرد، بعد از گذشت زمان مشخص، همین بلاستودرم رشد میکند و به جوجه تبدیل میشود. با شروع دوره جوجه کشی، سلول ها شروع به تقسیم میکنند و حتی بعد از ۲۴ ساعت هم میتوان شاهد رشد بلاستودرم بود. طعم و کیفیت غذایی تخم نطفه دار و بدون نطفه یکسان میباشد. اگر در هنگان شکستن تخم متوجه یک لکه خونی شدید به این معنا نیست که آن تخم بارور بوده است، چون علت وقوع این اتفاق کمبود ویتامین A یا برخی مشکلات ژنتیکی میباشد. رگ های نطفه تخم بارور ۴ روز بعد از جوجه کشی شروع به رشد میکند بهتر است قبل از قرار دادن تخم ها در داخل جوجه کشی، برای تشخیص باروری از نور آزمایی یا همان کندیلینگ استفاده کنید. انجام نوربینی و کندیلینگ مداوم رشد صحیح جنین را به خطر می اندازد به همین دلیل بهتر است که ۴ تا ۵ روز بعد نورآزمایی انجام دهید تا با مشاهده رشد سلول ها و رگ های خونی از بارور بودن آن مطمئن شوید. اگر در این مرحله شاهد هیج نوع پیشرفتی نشدید، میتوانید روی آن ها علامت بگذارید و در روز ۱۰ ام دوباره میزان رشد سلولی آن ها را بررسی کنید. اگر در روز ۱۰ ام هم شاهد هیچ پیشرفتی نشدید، آن ها را از دستگاه خارج کنید چون حضور آن ها برای سلامتی تخم مرغ های نطفه دار دیگر بد بوده و بد محسوب میشود زیرا از خود تولید گاز های سمی و بیهوده انجام داده و باعث خراب شدن تخم های دیگر می شوند.. در روز ۱۷ ام، درست قبل از بستن کامل دستگاه، عمل نورآزمایی را دوباره تکرار کنید تا جنین هایی که رشد آن ها به هر دلیل با مشکل رو به رو شده است را شناسایی و از دستگاه خارج کنید ترک جنین های توسعه نیافته در داخل دستگاه، میتواند باعث انفجار آن ها شود و باکتری های مضری را در فضای دستگاه پخش کند و این را هرگز فراموش نکنید که این باکتری های تولید شده میتوانند از منافذ وارد تخم های سالم شوند و جنین ها را بشکند.
نورآزمایی یا همان کندیلینگ تخم
این کار با استفاده از یک چراغ قوه قوی انجام میشود انواع تخم نطفه دار در یک محیط تاریک قرار میگیرند و میزان رشد و رگ های خونی آن ها با استفاده از نور چراغ قوه مشخص میشود. البته باید مواظب باشید که چراغ قوه را زیاد در نزدیک تخم نگه ندارید چون حرارت زیاد باعث برشته شدن آن میشود. تخم های نطفه دار نسبت به تخم های بدون نطفه کمی کدر تر و ابری تر هستند. داخل یک تخم بدون نطفه در برابر نور کاملا شفاف به نظر میرسد. تقریبا ۴ تا ۵ روز بعد از جوجه کشی، رگ های خونی و سلول ها شروع به رشد میکنند و نورآزمایی در این دوره میتواند نتیجه مطلوب تری داشته باشد.

تخم مرغ های کثیف اغلب آغشته به مدفوع پرنده هستند و نوعی منبع برای باکتری ها و میکروب های بیماری زا محسوب میشوند. شستوشوی تخم جوجه کشی یک امر مهم برای حفظ سلامتی جنین سلامتی و دستگاه میباشد. البته عده ای اعتقاد دارند که شستن تخم باعث از بین رفتن غشاء محافظ میشود با این اوصاف، دو روش برای تمیز کردن تخم وجود دارد: ۱.تمیز کرون خشک با استفاده از سمباته و پارچه تمیز، ۲.تمیز کردن مرطوب شستوشو با استفاده از آب و مواد ضدعفونی کننده پوسته تخم جوجه کشی باید کاملا عادی باشد به طوری که پوسته نازک و کلفت برای جوجه کشی مناسب نیستند چون پوسته نازک در برابر حرارت تبخیر میشود و پوسته کلفت بیرون آمدن را برای جوجه دشوار میکند. به طور کلی تخم هایی که دارای زرده پررنگ و محتویات ثابت و سفیده غلیظ کافی هستند از نظر درصد جوجه درآوری بهتر از تخم های دیگر میباشند.
سالن های مرغ تخم گذار به صورت بسته یا باز ساخته میشوند. هر کدام از این سالن ها مزایا و معایب خود را دارند.
الف) بسته: با توجه به این که مرغ های تخم گذار به ۱۴ الی ۱۶ ساعت روشنایی در روز نیاز دارند، در فصل های سرد سال مانند زمستان که روزها کوتاه میشوند، امکان تامین برنامه نوری پرنده ها به صورت طبیعی وجود ندارد، بنابراین باید از نور مصنوعی استفاده شود، تاریک شدن هوا و روشن کردن لامپ ها با فاصله چند دقیقه ای ممکن است راندمان تخم گذاری مرغ ها را پایین بیاورد. از این رو معمولا مرغداری های مرغ تخمگذار بدون پنجره ساخته میشوند و برای تهویه هوا و خنک سازی از فن تهویه، دریچه های اینلت استفاده میشود.
ب) باز: در صورتی که ساعات نوری برای مرغ ها مهم نباشد و یا سالن در منطقه ای باشد که نور کافی در طول روز به آن ها میرسد، میتوان سالن را به صورت باز یا دارای پنجره ساخت. جهت تهویه نیز از فن تهویه و دریچه های هوایی استفاده میشود.
ابعاد مناسب برای سالن
ابعاد سالن مرغداری نیز اصول خاص خود را دارد و هر متراژی را نمیتوان برای آن تعیین کرد. معمولا ۱۰ الی ۱۲ متری و طول ۷۰ الی ۱۰۰ متری برای آن در نظر میگیرند تا هم تهویه هوا به خوبی انجام شود و هم تجهیزات مختلف، توانایی کافی در تامین گرما و خنک سازی و سیرکولاسیون را داشته باشد
ارتفاع سالن نیز با توجه به محیط جغرافیایی، گرما و سرمای محیط بین ۳ الی ۵ متر در نظر گرفته میشود. دقت کنید که طول سالن مرغداری را میتوان افزایش یا کاهش داد، اما عرض آن را نمیتوان از ۱۲ متر بیشتر برد چرا که با کاهش عرض، کارکرد فن تهویه کوران ایجاد خواهد کرد و در صورت بیشتر شدن عرض، فن های تهویه توانایی خارج سازی هوای آلوده به اندازه کافی را نخواهد داشت.
بهترین مکان برای احداث سالن
قبل از راه اندازی مرغداری، باید مکان مناسبی را برای تاسیس آن انتخاب کنید. از آن جایی که طیور بوی نامطبوعی منتشر میکنند، بنابراین ساخت مرغداری بزرگ و صنعتی در مناطق مسکونی به هیچ وجه توصیه نمیشود و حتی اداره جهاد کشاورزی نیز اجازه این کار را به شما نخواهد داد.اداره جهاد کشاورزی مسولیت تامین نهاده و صدور پروانه تاسیس و مجزات لازمه برای انجام و احداث مرغداری را به مرغداران می دهد.
سالن مرغداری باید از مناطق مسکونی، مناطق صنعتی و دارای هوای آلوده، فرودگاه ها و نیروگاه ها و کلیه مکان های انتشار دهنده گازهای سمی، سر و صدای زیاد به دور باشد.

برای جفت کردن مرغ و خروس ها لازم است که نسبت خروس به مرغ در گله حتما رعایت شود. یک نسبت مناسب، معمولا حضور یک خروس برای ۶ تا ۱۰ مرغ میباشد. این موضوع به نژاد مرغ بستگی دارد. برای نژادهای سنگین وزن خروس بیشتر و برای نژادهای سبک وزن تعداد خروس کمتری در نظر میگیرند.با این که تمام فصل های سال جفتگیری صورت میگیرد، اما این رفتار در فصل بهار بسیار افزایش پیدا میکند در این فصل خروس ها سعی میکنند تا نظر مرغ ها را جلب کنند. حتی خروس برای مرغ های خود غذا هم پیدا میکند درست است که رفتارهای این چنین مستقیما باعث جفتگیری نمیشود، اما مرغ در آینده این رفتار های خروس را برای انتخاب خروس مناسب جهت جفتگیری در یاد خواهد داشت خروس ها معمولا از ۴ ماهگی به بعد به تدریج به بلوغ جنسی میرسند و این رفتار نیز در آن ها مشاهده میشود. اما از ۵ ماهگی به بعد یک خروس میتواند مرغ را بارور نموده تا تخم نطفه دار تولید کند. البته در مرغ و خروس های جوان میزان نطفه دار بودن تخم کمی پایین است هم مرغ و هم خروس دارای کلواک میباشند. کلواک سوراخ پشتی جانور است که تنها مخرج برای مجرای تناسلی، روده ای و ادراری در پرندگان است. در مرغ و خروس با تماس این دو کلواک به هم، اسپرم از دستگاه تناسلی خروس به مرغ انتقال داده میشود وظیفه خروس در فرآیند جفت گیری تولید اسپرم و انتقال آن به کلواک مرغ میباشد. زمانی که خروس به طور ثابت روی مرغ قرار گرفت، کلواک مرغ و برآمدگی خروس با هم تماس یافته و اسپرم از خروس به مرغ انتقال می یابد بسته به نژاد و اشتیاق، خروس در یک روز میتواند ۱۰ تا ۳۰ بار جفت گیری نماید. نکته جالب این که بعد از انتقال اسپرم، این اسپرم ها تا ۵ روز در دیواره لوله رحم مرغ میمانند و به بارور کردن تخم ها ادامه میدهند.
فرآیند تبدیل تخم به جوجه دارای پیچیدگی بسیار زیادی است. نکته جالب این است که برای تبدیل تخم نطفه دار سالم به جوجه فقط چهار شرط اساسی و ساده باید فراهم شوند که عبارت اند از دما و رطوبت و هوا و چرخش تخم کل فرآیند و پیشرفت فناوری جوجه کشی برای همین چهار شرط ظاهرا ساده است. اما کار جوجه کشی مرغ و دستگاه جوجه کشی به این سادگی ها هم نیست.
دستگاه جوجه کشی چیست ؟ماشینی است که ۴ شرط لازم جوجه کشی را به دقت بالا برای یک دوره جوجه کشی کامل فراهم مینماید و قابلیت تبدیل تخم های بارور را به جوجه ایجاد میکند.
سیستم کنترل دستگاه جوجه کشی: دستگاه ها امروزه کاملا اتوماتیک هستند به طوری شاید فقط چیدن تخم در شانه ها و انتقال به سبدها و تخلیه جوجه ها نیاز به کار دستی دارند و بقیه ی موارد به صورت خودکار انجام میشوند.در سیستم کنترل مرکزی دستگاه، دما و رطوبت و تهویه و چرخش تخم به صورت خودکار و دقیق کنترل میشود.
تنظیم دمای جوجه کشی مرغ: بهترین دمای جوجه کشی مرغ در دوران ستر ۳۷/۷ درجه سانتی گراد و در ایام هچر ۳۷/۲ درجه میباشد.
سیستم های تولید حرارت معمولا در مسیر عبور هوای تازه قرار دارند تا هوای وارد شده به دستگاه سریع تر با هوای داخل هم دما شود. المنت های دستگاه به مرور رسوب میگیرند و ممکن است تولید گرمای آن ها کاهش یابد. بنابراین باید به صورت دوره ای تمیز شوند.
تنظیم رطوبت جوجه کشی مرغ: در بخش ستر رطوبت دستگاه جوجه کشی مرغ در حدود ۶۰ درصد تنظیم میشود. تامین رطوبت در بخش ستر بسته به نوع دستگاه با استفاده از مخزن آب یا دستگاه های رطوبت ساز تامین میشود.
رطوبت کم سبب از دست رفتن آب تخم مرغ و در نتیجه تلف شدن جنین و یا ضعیف شدن جوجه تولیدی میشود. رطوبت زیاد هم سبب تشکیل قطرات آب بر روی پوست و ورود آلودگی به داخل تخم مرغ و رشد قارچ میشود.

برای کسب اطلاع از قیمت تخم نطفه دار انواع طیور از جمله تخم طوطی سانان و انواع مرغ گوشتی و تخم گذار و قو و اردک با شماره درج شده در سایت تماس حاصل فرمایید.
تخم نطفه دار طوطی
تخم نطفه دار کبک
تخم نطفه دار غاز
تخم نطفه دار قرقاول
تخم نطفه دار اردک
تخم نطفه دار طاووس
تخم نطفه دار شترمرغ
تخم نطفه دار قو
تخم نطفه دار بوقلمون